Tijs Buijs (18) volgde de Curio beroepsopleiding Sport en Bewegen. Bij deze opleiding wordt gewerkt met een aantal keuzedelen, een soort minor voor het MBO. Voor deze minor ging Tijs een aantal weken naar Zuid-Afrika om daar les te geven in basketbal en hockey. Tijs Buijs is net geslaagd voor zijn opleiding. Hij blikt terug op de prachtige en leerzame reis die hij maakte.

door Lia van Gool

Toeristische attracties

“Er waren zes plaatsen beschikbaar om naar Zuid-Afrika te gaan”, vertelt Tijs. “Eigenlijk zouden we dit jaar naar Kenia gaan, maar dat lukte niet in verband met de verzekering. Binnen twee weken heeft de Stichting ‘United Through Sport’ (de kracht van sport) voor een andere bestemming gezorgd.” Studenten kunnen zich aanmelden om sportlessen te geven. Tijs Buijs meldde zich aan en ging twee en een halve week naar Zuid-Afrika. “Wij zijn eerst in Kaapstad geweest en hebben daar een aantal toeristische attracties bezocht. Daarna zijn wij naar Port Elizabeth gereisd.”

Weeshuis

Het was een ervaring om in Kaapstad te zijn, vertelt Tijs. “Je komt in een totaal andere cultuur terecht. Wij zijn in een weeshuis in een sloppenwijk geweest. “Het was bijzonder om met een gids in die sloppenwijk te zijn, met huisjes die alleen een dak van golfplaten hebben. Je was veilig daar, met die gids.” In het weeshuis in die sloppenwijk wonen kinderen met Aids. Tijs vertelt dat You Tube’er MrBeast veel geld heeft uitgegeven om het weeshuis waar Tijs is geweest op te knappen, van een krot naar iets moois. Ook gingen de studenten naar Robinson Eiland, waar Nelson Mandela gevangen heeft gezeten. “Daar hebben wij het museum voor de apartheid bezocht. Apartheid speelt nog steeds een rol in Zuid-Afrika, dat had ik eigenlijk niet verwacht.”

Community’s

Na de toeristische uitstapjes lag er een mooie taak voor de studenten: het lesgeven in Port Elizabeth. “Het is een havenstad en een badplaats, maar het is één van de armste steden van Zuid-Afrika. Wij kwamen vanaf de snelweg op een straat die midden door het centrum liep. Een centrum vol kraakpanden. De mensen uit Port Elizabeth wonen allemaal in community ’s. Die huizen daar zijn van steen, ze zijn wel schoon, maar er is geen geld.” In het centrum was één supermarkt. Langs de kust is wat vertier en er is een markthal. Op het strand vind je strandverkopers. ”De binnenstad was best verlaten. Het centrum zou als het centrum van Londen kunnen zijn, maar het was oud, afgebrokkeld en kapot.”

Scholen

Er zijn drie verschillende types scholen te onderscheiden in Zuid-Afrika, gaat Tijs verder. “Je hebt de ‘blanke’ scholen, waar Engels of Nederlands (het Zuid-Afrikaans zoals wij dat kennen) gesproken wordt. Op die blanke scholen zitten kinderen uit de hogere klassen. Daarnaast heb je de zogenaamde ‘community-scholen’, waar ik les heb gegeven en je hebt de Afrikaanse scholen, voor de inheemse bevolking. De taal is daar Afrikaans.”

Liniaal

Tijs gaf les op de ‘community-scholen’ (scholen in de sloppenwijken). De leeftijd van de kinderen op de basisschool ligt tussen de vier en dertien jaar. Voor de jongste kinderen heette het programma ‘learn to move’, een soort knuffeluurtje, lacht Tijs. “Wij deden kinderspelletjes, tikkertje en de kinderen kregen knuffels.” Meestal duurde een les één tot twee uur. De cultuurschok bleef ook tijdens de lessen een rol spelen. “Als de kinderen te druk waren, moest ik soms de leraar erbij halen. Dan kwam regelmatig de liniaal tevoorschijn om kinderen op de handen te tikken. Er was ook een straflokaal: als kinderen in dat lokaal moesten zitten, mochten zij niet meer meedoen aan de lessen.” Het doel van de reis was om een andere lesmethode te leren aan de docenten. “En vooral ook om docenten te leren nieuwe waarden en normen aan te leren bij de jeugd.”

‘Outlaw’

Het onderwijs in de community is strenger, is de ervaring van Tijs. Hij leerde ook dat je, als je iets fout doet in die gemeenschap, als ‘outlaw’ wordt behandeld. “Als je steelt of je gaat scheiden gooien ze je uit de community. De community is één grote familie, maar als je een misstap begaat, mag je er niet blijven wonen.”

Goede reputatie

De Stichting “United Through Sport’ of ‘De Kracht Van Sport’, zoals Tijs het liever zegt, heeft een goede reputatie. Die Stichting zorgt er ook voor dat de leerlingen die naar Zuid-Afrika komen om vrijwilligerswerk te doen, goed begeleid worden. Tijs heeft er vertrouwen in dat het geld dat door die Stichting binnengehaald wordt écht besteed wordt aan goede doelen.

Apartheid

In de korte tijd dat hij in Zuid-Afrika was, heeft Tijs veel geleerd. “Het heeft mij ook geholpen met leren hier in Nederland. Ik heb bewondering gekregen voor de mensen die daar wonen en die terugkrabbelen uit de heersende dictatuur. De apartheid zit er nog steeds in, maar mensen richten zich op het toerisme. Dat is knap en het is mooi om te zien.” De studenten merkten dat de apartheid nog merkbaar is. “Witte mensen (ik kan het niet anders zeggen) worden op hun wenken bediend. Zij mogen vooraan staan in een rij, krijgen voorrang in een restaurant. Het is best eng. In Nederland is steeds meer gelijkheid, hoewel de tolerantie ook hier merkbaar is. Vergeleken met Zuid-Afrika is Nederland zeer tolerant. Daar geldt nog steeds: eerst blank, dan Afrikaans en dan pas de mensen uit de community.”

Liberty bedankt

Tot slot bedankt Tijs de teams van Liberty voor de hockeyspullen die hij meekreeg. “Zij hebben heel veel spullen gedoneerd, niet alleen materiaal, maar ook kleding, schoenen en maskers. Wij konden spelletjes uitdelen bij het weeshuis en wij konden de materialen meteen gebruiken. De hockeysticks daar hadden kindermaatjes. Wij hadden grotere sticks bij ons, voor de oudere kinderen. Daar was de Stichting heel blij mee.”

Vangnet

De ouders van Tijs kijken met vertrouwen naar de plannen van hun zoon om vrijwilligerswerk te gaan doen in het buitenland. “Ik had dat vroeger ook wel gewild, maar ik heb het niet gedaan”, zegt moeder Marianne. “Het is leuk als je een tussenjaar met zo’n ervaring kunt aftoppen. Dat heeft Tijs verdiend. Wij laten hem met een gerust hart op het vliegtuig stappen. Tijs is rustig, verstandig en wijs. Hij heeft thuis altijd een vangnet en als er iets is, zijn wij zo bij hem.”

Stichting ‘United Through Sport’

Op de website van de Stichting ‘Untited Through Sport’ staat het volgende te lezen: ‘Onderwijs is voor een groot deel van de Zuid-Afrikaanse bevolking nog steeds niet vanzelfsprekend. Door (extreme) armoede en de nasleep van apartheid in het land is er voor velen nog steeds geen toegang tot educatie of de is kwaliteit ver ondermaats. Zo ook in Port Elizabeth, een badplaats met veel maatschappelijke problemen in de Oostkaap van Zuid-Afrika. Stichting United Through Sport is sinds 2005 actief in Port Elizabeth. De stichting zet sport in om talent van kinderen te benutten, sociale vaardigheden te ontwikkelen, gezondheid te verbeteren, maatschappelijke problemen bespreekbaar te maken en om sociale cohesie in de townships te bevorderen. Doordat wij al jaren actief zijn in de regio zijn wij effectief in onze aanpak en beschikken wij over een breed netwerk om een verschil te maken. En met succes! Inmiddels nemen jaarlijks meer dan 18.000 kinderen deel aan onze sportprojecten. En wij blijven ons met toewijding inzetten om de kansen van deze kinderen en die van volgende generaties positief te beïnvloeden.