In de Sint Jozefkapel is met twee vieringen herdacht dat de Congregatie Zusters Franciscanessen zich 225 jaar geleden in Dongen vestigden. De eerste viering, voor de parochianen van Parochie De Goede Herder, was op 22 maart. De tweede viering was op 26 maart. Bisschop Jan Liesen van het bisdom Breda ging voor. Onder de aanwezigen waren een aantal zusters uit Indonesië, burgemeester Hans Slagboom en wethouder René Jansen.

door Lia van Gool / foto’s Henk Bakker

Karrewiel

Een van de aanwezigen bij de viering op 22 maart vertelt: “De zusters waren verdreven uit Frankrijk. Een kapot karrewiel heeft ervoor gezorgd dat de toenmalige pastoor de zusters in Dongen wist te houden”. In zijn overweging benadrukte pastoor Jochem van Velthoven de rijke historie van de zusters, die zich verdienstelijk hebben gemaakt in het onderwijs, de zorg en vele andere zaken.

Op donderdag zorgt het magere voorjaarszonnetje voor prachtig licht in de Jozefkapel. Langzaam komen de bezoekers binnen. Op de voorste banken van de kapel zit een groepje zusters dat de aandacht trekt. Het zijn zusters uit Indonesië die het bestuur vormen van het klooster van de congregatie dat daar is gevestigd.

Indrukwekkend

Pastoor Jochem van Velthoven heet iedereen welkom, met een bijzonder woord voor de zusters uit Indonesië in hun eigen taal. Daarna is het woord aan bisschop Liesen. “Ik ben blij met de delegatie uit Indonesië”, zo begint de bisschop. Ook hij heet de Indonesische gasten in hun eigen taal welkom. De opmerking ‘meer kan ik niet zeggen’ aan het einde van zijn toespraak ontlokt een lach aan de Indonesische zusters.

Het is een indrukwekkende eucharistieviering. In zijn ‘homilie’ (een korte preek) gaat de bisschop in op de vraag waar God is in ons leven. Het antwoord daarop is niet zomaar in een paar woorden te vatten. “De zusters van de congregatie hebben hun leven gegeven aan God en de medemens. Dat ging niet altijd van een leien dakje”.

Als de bisschop de vraag stelt wie God de Almachtige is, klinkt vanuit de kerkbanken: “De vriend van je leven”. Aan het eind van de preek herhaalt de bisschop nog eens datgene wat jaren geleden tegen de zusters gezegd zou zijn: ‘Roeit, zusterkes, roeit!’ “Dat doen de zusters al 225 jaar. Het is een gave en een opgave”.

Kippenvelmoment

Als de zusters uit Indonesië van achter uit de kapel naar voren dansen, is dat een kippenvelmoment. Tijdens de dans klinkt prachtige muziek op de achtergrond. Hun bewegingen zijn fascinerend en gracieus. De zusters lijken bijna in trance. Echt heel bijzonder om hierbij aanwezig te mogen zijn.

Na de dans is het doodstil in de kapel. Een ander bijzonder moment is als het Onze Vader wordt gezongen in het Indonesisch. Zuster Redempta zingt de tekst moeiteloos mee. Zij spreekt Indonesisch en fungeert deze dagen als tolk.

Jochem van Velthoven dankt de bisschop voor zijn aanwezigheid. “Met vreugde vier ik deze dag mee”, zegt de bisschop. “En bij 225 jaar voel ik mij vreselijk jong”. Na Gods zegen is het tijd voor een groepsfoto. De Indonesische zusters geven de Dongense zusters een prachtige geborduurde stola/sjaal. Met zorg is de datum van het jubileum erop geborduurd.

Band met Dongen

Bisschop Liesen vertelt bij een kopje koffie dat hij een band heeft met Dongen. Eén van de zusters van vroeger, zuster Laurentai (excuses als de naam niet goed is gespeld), was familie van hem. “Ik heb een band met Dongen en met de zusters Franciscanessen. Mijn moeder komt van Klein Dongen, zij heette Kimenai. Ik heb hier nog veel familie. Mijn laatste oom, die woonde aan de Mr. Jansenweg, is pas gestorven”.

Daarna snijdt de bisschop, samen met zuster Redempta, de grote taart aan. Burgemeester Hans Slagboom heeft een bijzonder cadeau voor de jubilerende congregatie. “U krijgt het Zusterpad, een route langs die locaties die laten zien hoe belangrijk de aanwezigheid van de zusters de afgelopen 225 jaar is geweest, zowel voor u als voor Dongen… Er worden informatieborden geplaatst, gemaakt in samenwerking met Heemkundekring De Heerlyckheit Dongen. In de loop van dit jaar wordt het Zusterpad stap voor stap zichtbaar. Het is mij een eer om u vandaag het eerste bordje van de route aan te bieden… Voordat ik afrond wil ik nogmaals pastoor Lambertus van de Gils in herinnering roepen. Pastoor Jochem van Velthoven benoemde hem afgelopen zondag ook. Wie had kunnen vermoeden dat zijn woorden van 9 november 1800: “Neen Nonnekes, Gij moet niet verder gaan; Gij zijt hier op uwe plaats” het startschot bleken te zijn van 225 jaar aanwezigheid, betrokkenheid en een onvoorstelbare inzet voor onze samenleving door de zusters Franciscanessen in Dongen”.

250 zusters

Pastoor Jochem van Velthoven kijkt later die dag terug op de viering van het bijzondere jubileum. “Het was een mooie dag die wij hebben afgesloten met een feestmaal”. Over de zusters uit Indonesië vertelt hij dat zij het bestuur vormen van de congregatie in Indonesië. “Daar zijn nog 250 zusters. Dat zijn onze kinderen. De leeftijd van de zusters daar ligt rond de dertig jaar”. De zusters die op bezoek waren in Dongen hebben staan huilen bij het graf van zuster Rafaël. “Zij was de laatste Nederlandse moeder overste”.