Het zal niemand ontgaan zijn dat er in de Dongense parochie veel ontwikkelingen zijn op dit moment. Eén van de belangrijkste zaken die speelt is de overgang van de vieringen naar de kapel van de Zusters. Een andere zaak is het veranderen van de naam van de parochie, die tot nu toe ‘Parochie Dongen en Klein Dongen - Vaart’ heet. Over dit laatste kunnen de parochianen meedenken en mee bepalen. Over het eerste worden de laatste tijd en ook de komende tijd veel gesprekken gevoerd. Aan het woord is Gerard Jansen, vicevoorzitter van het parochiebestuur.

door Lia van Gool

Parochienaam

“Wij zijn op dit moment bezig met twee grote zaken”, zegt Gerard Jansen. “Op de eerste plaats is dat de ‘translatio’, de overgang van de vieringen van de Laurentiuskerk naar de kapel van de Zusters. Ook de naam van de parochie wordt gewijzigd. Nu is dat nog ‘Parochie Dongen en Klein Dongen -Vaart’. Waarschijnlijk wordt het in de toekomst weer een naam van een heilige. De wijziging van de parochienaam wordt gecombineerd met de overgang van de vieringen naar de kapel.”

Gesprekken

“De gesprekken over de overgang van de diensten van de Laurentiuskerk naar de kapel van de Zusters Franciscanessen zijn een aantal jaar geleden gestart met Zuster Rafaël. Na haar overlijden lagen de gesprekken een periode stil. Toen Zuster Agnes de nieuwe overste werd van het klooster, werden de gesprekken hervat. De zusters worden daarbij bijgestaan door Henk Dekker en door Mario Knoops, de laatste heeft veel ervaring met de herbestemming van religieuze gebouwen. Het overleg met de congregatie verloopt altijd in een open sfeer en met vertrouwen naar elkaar.” “Wij onderzoeken hoe de overgang naar de zusters zo gemakkelijk mogelijk kan verlopen”, gaat Gerard Jansen verder. “Waarom willen wij dit, maar ook waarom moeten wij dit? Zoals bekend loopt het kerkbezoek flink terug. Soms zitten er in de Laurentiuskerk tachtig mensen tijdens een viering, soms maar dertig of vijftig. Kerkgangers weten de weg naar de Laurentiuskerk nog wel te vinden, maar ’de jas’ is te groot. Voor de congregatie is het ook een hele overgang. Voor de zusters is de kapel het middelpunt van het kloosterleven. Zij koesteren het idee dat de kapel, dat ook een Rijksmonument is, door de parochie wordt overgenomen.”

Stenen

“De energiecrisis door de oorlog in Oekraïne heeft ervoor gezorgd dat de stookkosten gigantisch oplopen. Een koepelkerk verwarmen kost veel geld. Tijdens de gesprekken met de congregatie kwamen wij op het idee om met de zondagsvieringen naar de kapel te gaan in de winter van 2022-2023. Afgesproken werd om de vieringen zo te laten verlopen zoals de congregatie gewend was. Het was spannend, zowel voor de parochianen als voor de zusters en hun rector Michiel van Kooten. Gelukkig ging het goed en voelde het snel vertrouwd. Tot Pasen waren wij te gast bij de zusters en zijn daarna teruggegaan naar onze eigen plek. Binnen de ontwikkeling van de missionaire parochie in Nederland is een kerkgebouw steeds minder de plek van samenkomst. Stenen zijn niet meer belangrijk, maar wel de intentie van het geloof en die past op allerlei plaatsen.”

Opdrachten Bisdom Breda

“Om de kapel te kunnen gaan gebruiken, kreeg het parochiebestuur een aantal opdrachten mee van het Bisdom. Zo moest er gekeken worden of de Laurentiuskerk misschien in delen opgesplitst zou kunnen worden. Eén deel voor de vieringen en de rest voor verhuur. Dat bleek echter door o.a. de monumentale status geen ideale oplossing. Een andere opdracht was om de kapel goed bereikbaar te maken voor de kerkbezoekers. Daarvoor is er een nieuwe ingang gemaakt aan de Bolkensteeg, met het huisnummer ‘1’. Ook is er een nieuwe weg aangelegd omdat de parochie over haar eigendom vanaf de kapel toegang moet hebben naar de openbare weg. Naast de kapel blijft er ook behoefte aan een parochiecentrum voor activiteiten van, onder meer, Caritas, Arm in Arm, de repetities van de koren en de overleggen van al onze werkgroepen. Dat is tot nu toe nog allemaal hier, in het parochiecentrum aan de Hoge Ham maar bij verkoop wordt er gezocht in de buurt van de kapel.”

Processie

De kerkgangers van de Laurentiuskerk worden, na hun laatste viering in de Laurentiuskerk, door de congregatie uitgenodigd om in processie naar de kapel van de zusters te komen. Dit alles vindt plaats op zondag 7 januari 2024 in het thema van Drie Koningen. “In die processie wordt het ‘Allerheiligste’ meegenomen. Wij zullen bij de kapel ontvangen worden door de rector van de zusters, Michiel van Kooten. Daar volgt de zegen door vicaris Harry Lommers. De viering van zondag 14 januari 2024 wordt de eerste eigen viering en dan wordt de nieuw gekozen naam van de parochie bekend gemaakt. Wij beginnen dan op een nieuwe plek met een nieuwe naam.”

Fase 2

Als de diensten voortaan in de kapel worden gehouden, kan fase 1 worden afgesloten. Dan volgt fase 2, de toekomst van de Laurentiuskerk en het parochiecentrum. “De eerste gesprekken met de gemeente Dongen zijn geweest. De gemeente zal betrokken zijn bij een eventuele herbestemming van de gebouwen. Verder zal er een onderzoek plaatsvinden naar herbestemming. Zeker is dat het gebouw de Laurentiuskerk blijft staan, het is een rijksmonument. Verder is er nog niets duidelijk. Als er geen andere kerkgemeenschap gebruik wil maken van de kerk, gaan wij verder in gesprek met het bisdom Breda. Daar is veel expertise rond de herbestemming van kerken waar wij ons voordeel mee kunnen doen. De komende tijd moeten in ons bisdom tachtig tot honderd kerken dicht. Het bisdom zoekt daarom plekken om allerlei religieuze voorwerpen te kunnen herbergen. Zolang de Laurentiuskerk niet is herbestemd, ziet de parochie wel een mogelijkheid tot verhuur aan het bisdom om in de kerk een uitstalling te creëren van bijzondere voorwerpen in een museale opstelling. Dat de kerk als gebedshuis dicht gaat wil niet zeggen dat de kerk gesloten wordt. Alle woensdagmiddagen blijft de kerk geopend, in de zomerperiode ook op zaterdagmiddagen. Ook blijft ze beschikbaar voor tentoonstellingen, concerten, overige bijeenkomsten en groepsrondleidingen, zeker ook voor de scholen. Dit alles tot herbestemming duidelijk is. Overleg rond herbestemming zal zeker ook worden belegd met Monumentenzorg, Dongenaren en Dongense groeperingen.”

Geruchten

Last van geruchten die al worden verspreid rond een eventuele verkoop, heeft Gerard Jansen niet. Aan onzin-verhalen geeft hij geen aandacht. “De parochie gebruikt voor de juiste informatiestroom haar nieuwsbrieven, de website, de Facebookpagina, het Weekblad, Dongen Nieuws en veel informatie gaat ook via de mail of op papier mee met onze kerkgangers.”

Nieuw tijdperk

“Op 14 januari 2024 start een nieuw tijdperk voor de parochie: vieren in de kapel en spannend wat er allemaal gaat gebeuren rond de herbestemming. Wij hopen op duidelijkheid binnen nu en twee jaar. Voor de meeste mensen verandert er niets: het gebouw blijft staan, het is beeldbepalend voor Dongen en voor veel passanten wordt het alleen gebruikt om te zien hoe laat het is. Voor de parochie is het wel een hele ontwikkeling”, eindigt Gerard Jansen.