Sinds enige tijd is er op begraafplaats De Kremer ruimte gereserveerd voor islamitisch begraven. Na overleg met de gemeente en ISN Isra Dongen Moskee & Cultureel Centrum zijn er afspraken gemaakt over de mogelijkheden. Hayati Uzun, in ieder geval nog twee jaar voorzitter van ISN Isra Dongen Moskee & Cultureel Centrum, legt uit wat islamitisch begraven inhoudt.

door Lia van Gool

Blij

“De laatste tijd kwamen er steeds meer vragen vanuit de Turkse gemeenschap of mensen ook in Dongen begraven kunnen worden. Jongeren, die zich Dongens voelen, gaan niet meer naar Turkije om daar begraven te worden,” zegt Hayati Uzun in de showroom van zijn bedrijf in Tilburg. “Wij hebben bij de gemeente geïnformeerd en er is speciale ruimte gereserveerd. Op dit moment is er nog geen begraafplaats gereserveerd vanuit onze gemeenschap. Maar ik hoor van jongeren dat zij daar gebruik van willen maken.” Hayati Uzun is blij met de afspraken die met de gemeente zijn gemaakt. “Het is allemaal goed geregeld, de grafrechten zijn voor eeuwig en er is voldoende ruimte.”

Platteland

Nu zijn er nog mensen van de eerste generatie in Dongen, over twintig tot dertig jaar zal de derde generatie alleen over zijn. Oudere mensen uit de Turkse gemeenschap willen nog wel in Turkije begraven worden. “Veel mensen die nu in Dongen wonen, komen van het platteland. Daar zijn eigen begraafplaatsen. Ouderen willen begraven worden in het dorp waar zij vandaan komen.”

Dag des Oordeels

“Als er iemand overleden is, is er haast bij om diegene te begraven. Volgens de regels, die stammen uit de tijd van de profeet Mohammed, moet dat binnen 24 uur gebeuren. Volgens het geloof leeft de geest van de overledene nog. Het is pijnlijk als de overledene nog op de aarde is. De aarde is zijn bed. Je mag geen vijf dagen wachten met begraven.” Een begraafplaats is voor eeuwig. Lichamen mogen niet verbrand worden. Het in doeken gewikkelde lichaam wordt op de rechterzij in het graf geplaatst, met het gezicht naar Mekka gedraaid. “Wij zien elkaar in het hiernamaals,” gaat Hayati verder. “Op de Dag des Oordeels worden wij wakker geroepen door de Profeet. Wij staan dan op vanuit onze graven en gaan naar het eeuwig leven en het paradijs. Dat is niet voor te stellen hoe dat zal zijn.”

Doeken

Bij het islamitisch begraven worden lichamen niet in een kist geplaatst. “Een overledene wordt in doeken gewikkeld. Voordat dat gebeurt, wordt de overledene gewassen om het lichaam te reinigen. Het in doeken gewikkelde lichaam wordt gedragen en in het graf gelegd. Er komt geen aarde rechtstreeks op de overledene terecht. De aarde wordt voorzichtig, via schuine latjes, in het graf gedaan. Zo zakt de aarde in de toekomst langzaam weg. Je bent bloot op aarde gekomen en je gaat bloot terug de aarde in. Een grote koning heeft ooit gezegd ‘als ik dood ga, wil ik dat er één hand vanuit mijn graf zichtbaar is. Dan kan iedereen zien dat ik niks meeneem’.” Een overledene krijgt geen goud mee, geen mooie kleren aan als hij is overleden. “Als je moslim bent, word je op dezelfde manier begraven, of je nu miljonair bent of arm bent. Je had niks toen je op aarde kwam en je verlaat de aarde met niks.”

Stichting

Voor degenen die nu nog in Turkije begraven willen worden, bestaat er een speciale stichting. Mensen betalen een bepaald bedrag per jaar. “Als je overleden bent, zorgt deze stichting ervoor dat je niets meer hoeft te betalen voor een begrafenis in Turkije. Alles wordt geregeld. Het lichaam wordt hier ritueel gewassen en naar het vliegveld gebracht. Mensen die betalen aan de stichting krijgen twee vliegtickets en al het papierwerk wordt geregeld.”

Goede daden

In het islamitische geloof speelt de leer van de profeet Mohammed nu nog steeds een grote rol, wordt duidelijk. “Het geloof van God is dat mensen goede daden moeten doen. Daardoor wordt de gemeenschap verbeterd. God noteert welke goede daden iemand doet en God ziet dat je die goede daden doet.”

Hayati gaat verder over het doen van goede daden tijdens je leven. “Vanuit de islam vinden wij het belangrijk dat wij mensen die oud of ziek zijn gaan bezoeken. Wij hebben elke dag contact met de ouderen in onze familie. Het zal niet gebeuren dat er iemand overlijdt zonder dat iemand dat weet.” En hij vertelt over de tijd dat zijn familie naar Nederland is gekomen. “Mijn opa heeft bij de Coca Cola gewerkt. Mijn opa had elf kinderen en hij had land en vee in Turkije. Ook mijn vader en mijn oom zijn naar Dongen gekomen. Later kwamen ook hun gezinnen naar Nederland. Mijn opa is in 1985 naar Turkije teruggegaan, omdat hij mijn oma niet alleen wilde laten. Hij is daar in 1998 op 63-jarige leeftijd overleden.” Hayati is zelf geboren in Turkije. Hij kwam naar hier toen hij twaalf was. “Ik heb de Nederlandse mentaliteit, maar houd mij aan de daden van de islam, zoals niet liegen en je aan afspraken houden.” Hayati is niet blij met het slechte imago van de islam. “Dat is jammer. Mede door de media heeft de islam een slecht imago gekregen, maar ook moslims hebben er zelf aan bijgedragen. Ik probeer dat goed te maken in de gemeenschap door mensen dichtbij te helpen. Wij zijn niet anders dan anderen. Wij zijn allemaal Adams kinderen.”

Profeet Mohammed

Naast de informatie over het islamitisch begraven, lopen de verhalen over de profeet Mohammed een rode draad door het verhaal. Het gaat er bijvoorbeeld over dat je niet mag vloeken op andere geloven en respect moet hebben voor anderen. Hayati vertelt over Jonas in de walvis, die zonder akkoord van God was weggelopen. Jonas heeft later wel vergiffenis hiervoor gevraagd. Het is mooi om naar al die verhalen te luisteren.

Het laatste verhaal gaat over de islam: ”Sommige dingen doen wij voor onszelf. Maar als je goed doet voor anderen, beloont God je daarvoor. Je wordt dan hemels beloond!”

Ramadan

Tot slot kijkt Hayati naar de tijd van de Ramadan, die duurt tot 9 april. ”Het is goed om even terug te schakelen. Je verstand wordt er beter van. Het is ook gezond om minder te eten; de toxines in je lichaam worden hierdoor opgegeten.”